Amunicja artyleryjska dla Pantery

 


Łukasz Gąsior


 

 

 

Amunicja artyleryjska dla Pantery

 

 

Panzerkampfwagen V Panther jest często uważany za jeden z najlepszych czołgów II wojny światowej. Wśród zalet tegoż wozu poczesne miejsce zajmuje armata 7,5 cm Kampfwagenkanone 42 L/70. Wystrzeliwane z niej pociski przeciwpancerne osiągały przebijalność większą nawet od osiemdziesiątek ósemek, montowanych na osławionych Tygrysach, a wywodzących się z armat przeciwlotniczych. Amunicja jest z reguły opisywana bardzo pobieżnie, choć była ważnym czynnikiem decydującym o skuteczności działa.

 



Naboje
Ostra amunicja do dział tytułowych czołgów reprezentowana była przez trzy rodzaje nabojów o typowych dla III Rzeszy przydługich oficjalnych nazwach:
• 7,5 cm Panzergranate Patrone 39/42 Kampfwagenkanone 42 (7,5 cm Pzgr. Patr. 39/42);
• 7,5 cm Panzergranate Patrone 40/42 Kampfwagenkanone 42 (7,5 cm Pzgr. Patr. 40/42);
• 7,5 cm Sprenggranate Patrone 42 Kampfwagenkanone 42 (7,5 cm Spgr. Patr. 42).

Pociski
Panzergranate 39/42 (Pzgr. 39/42) był pełnokalibrowym pociskiem przeciwpancernym o zaawansowanej (jak na II wojnę światową) konstrukcji. Jego długość wynosiła 278 mm, zaś masa – 6,8 kg. Tworzyły go następujące elementy (licząc kolejno od szczytu pocisku):
• czepiec balistyczny – pusta skorupa o opływowym kształcie, zmniejszająca opór powietrza;
• czepiec ochronny wykonany z miękkiej stali, nakładany na penetrator i chroniący go przed zbyt dużymi naprężeniami w chwili trafienia;
• korpus-penetrator – zasadniczy element przebijający pancerz celu; w swym wnętrzu zawierał 17 gramów kompozycji wybuchowej złożonej z 90% heksogenu i 10% wosku (była ona sprasowana i owinięta nawoskowanym papierem; oznaczano ją kodem 92);
• pobudzacz Sprengkapsel P2 umieszczony nad zapalnikiem i mający za zadanie przekazać energię eksplozji zapalnika na zasadniczy ładunek wybuchowy;
• zapalnik Bodenzünder 5103* (Bd. Z. 5103*) wkręcony w dno pocisku (gwiazdka jest tu elementem oznaczenia typu);
• smugacz Lichtspurhülse Nr 1 wkręcony w dno zapalnika; posiadał masę 23 g, a jego czas palenia się wynosił 2 sekundy;
• dwa pierścienie wiodące typu FES (wykonane ze spieków ferrytowych).

Panzergranate 40/42 (Pzgr. 40/42) to pocisk podkalibrowy, który (w odróżnieniu od dzisiejszych konstrukcji) nie posiadał odrzucanego sabotu. Wyglądem zewnętrznym przypominał zwykły pocisk pełnokalibrowy. Miał długość 256 mm i masę 4,75 kg. Jego elementy to:
• czepiec balistyczny;
• czepiec ochronny;
• korpus;
• podkalibrowy rdzeń (penetrator) wykonany z węglika wolframu, umieszczony w korpusie; posiadał długość 121 mm oraz średnicę 28 mm;
• smugacz Lichtspurhülse Nr 4 w dnie pocisku o masie 100 g i czasie palenia się wynoszącym 5 sekund;
• dwa pierścienie wiodące typu FES.

Pzgr. 40/42 nie zawierał materiału wybuchowego ani tym bardziej zapalnika czy pobudzacza; cel raził wyłącznie dzięki energii kinetycznej. Sprenggranate 42 (Spgr. 42) to klasyczny pocisk odłamkowo-burzący mający długość 345 mm i masę 5,74 kg. Ze względu na ten ostatni parametr mieścił się on w niemieckiej III klasie masowej (masa powyżej 6,59 kg do 5,79 kg włącznie – klasyfikację tę stosowano tylko dla pocisków odłamkowo-burzących i odłamkowych). Jego zasadnicze części to:
• zapalnik uderzeniowy kleiner Aufschlagzünder 23 (kl. A. Z. 23) wkręcany od góry w korpus; możliwe było także użycie innych zapalników z licznej rodziny A. Z. 23;
• korpus zawierający 690 g lanego trotylu (oznaczanego kodem 14); zastępczo stosowano także 620 g amatolu 40/60 (40% azotanu amonu i 60% trotylu; kod 13);
• pobudzacz Sprengkapsel 38 zintegrowany ze spłonką wzmacniającą große Zündladung C/98 Nitropenta (gr. Zdlg. C/98 Np.); używano także innych jej wersji posiadających w oznaczeniu litery H, F lub FH zamiast Np (o czym niżej);
• ładunek dymotwórczy Rauchentwickler Nr 8 zawierający czerwony fosfor;
• smugacz Lichtspurhülse Nr 10 mający masę 40 g, wkręcony w dno pocisku (nie występował we wszystkich pociskach);
• dwa pierścienie wiodące typu FES.

Wszystkie omówione wyżej pociski miały w dolnej części korpusu pojedynczy rowek, na którym zaciskano szyjkę łuski. Pociski te były bardzo podobne (zarówno zewnętrznie, jak i w budowie wewnętrznej) do swych odpowiedników przeznaczonych dla armat 7,5 cm Pak 40 L/46 oraz 7,5 cm KwK 40 L/43 (i L/48), a także pochodnych tych dział. Oprócz napisów eksploatacyjnych (które nie zawsze się zachowały) najłatwiej rozróżnić je po liczbie pierścieni wiodących. Pociski dla Pantery miały zawsze po dwa takie elementy.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW Numer Specjalny 12

Wróć

Koszyk
Facebook
Tweety uytkownika @NTWojskowa Twitter