MARINA MILITARE
Marcin Chała
MARINA MILITARE
Potęga znad Morza Śródziemnego
Republika Włoska pod względem położenia geograficznego jest krajem wyjątkowym. Nie ma chyba drugiego takiego, nie będącego wyspiarskim, którego terytorium oblewają wody aż czterech mórz – Adriatyckiego, Jońskiego, Tyrreńskiego oraz Liguryjskiego, a długość linii brzegowej jest niemal czterokrotnie większa od granicy lądowej. Warto także nadmienić, że powierzchnia wód należących do wyłącznej strefy ekonomicznej Włoch wynosi aż 541 915 km2.
Powstanie Marina Militare
Włoska Marynarka Wojenna (Marina Militare, dalej MM) w znanej dzisiaj postaci powstała 10 czerwca 1946 r. na zgliszczach Królewskiej Marynarki Wojennej (Regia Marina), którą z kolei powołano 17 marca 1861 r. po proklamacji Zjednoczonego Królestwa Włoch. Z ostatniego konfliktu światowego Italia wyszła zdewastowana działaniami wojennymi. Przed jego wybuchem Regia Marina była klasyfikowana jako czwarta potęga morska świata. O ile stan zaplecza i infrastruktury portowej po zakończeniu wojny był w opłakanym stanie (nabrzeża, udźwigowienie, tory kolejowe i magazyny, do tego leżące w wielkiej liczbie wraki, itd.), tak same siły morskie ostały się w zaskakująco dobrej formie. Jednakże podpisany 10 lutego 1947 r. paryski traktat pokojowy zawierał klauzulę, która nakazywała przekazanie większości ocalałych okrętów w ramach reparacji Aliantom. Spośród innych restrykcji, jakie nałożono na Włochy, warto wspomnieć o zakazie budowania, posiadania i prowadzenia prób z bronią atomową, pociskami samonaprowadzającymi oraz stosownymi wyrzutniami dla nich, zakazie budowy i posiadania ciężkich okrętów pancernych, lotniskowców, okrętów podwodnych i desantowych.
Te niezbyt korzystne warunki nie obowiązywały jednak zbyt długo. Szybko zmieniająca się sytuacja polityczna przekształciła dotychczasowy układ sił – niedawny sojusznik, ZSRR, stał się potężnym przeciwnikiem. W związku z tym uwagę Stanów Zjednoczonych zwróciło Morze Śródziemne, które mogło stać się ważną areną zmagań morskich pomiędzy największymi mocarstwami. Mając na uwadze strategiczne położenie Włoch, Amerykanie w porozumieniu z innymi krajami bloku zachodniego zdecydowali o złagodzeniu sankcji oraz udzieleniu pomocy militarnej nowemu sojusznikowi. 2 czerwca 1946 r. we Włoszech odbyło się referendum, w wyniku którego Zjednoczone Królestwo stało się Republiką, a dotychczasową Regia Marina przekształcono w Marina Militare. Stąd też za datę utworzenia tej ostatniej (i jej święto) uznaje się 10 czerwca 1946 r. Niedługo później w związku z realizacją planu Marshalla, Rzym rozpoczął rozmowy z USA mające na celu zwiększenie swoich gwarancji bezpieczeństwa. Amerykanie w kontaktach z Włochami nigdy nie ukrywali zainteresowania utrzymaniem na ich terytorium swoich instalacji wojskowych, stąd też podjęto decyzję o kolejnym złagodzeniu postanowień traktatu pokojowego oraz włączeniu Italii do programu wzajemnej pomocy obronnej (MDAP – Mutual Defense Assistance Program). 4 kwietnia 1949 r. Włochy podpisały traktat północnoatlantycki, dołączając tym samym do państw założycieli NATO, który ostatecznie powstał 24 sierpnia tr. Decyzja ta pociągnęła za sobą niemal całkowite zniesienie wszelkich obostrzeń traktatu pokojowego, zaś ostatecznie przestał on obowiązywać w 1951 r.
Dzisiejsza Marina Militare jest nowoczesnym rodzajem sił zbrojnych (Forze Armate), mającym w uzbrojeniu wszelkie rodzaje okrętów, od lotniskowców począwszy, poprzez niszczyciele, fregaty i podwodne, na specjalnych kończąc. Jej siły zgrupowane są w głównych bazach morskich w Tarencie (Apulia), La Spezii (Liguria) i Auguście (Sycylia). Uzupełniają je mniejsze ośrodki w Brindisi (Apulia), Cagliari (Sardynia) oraz Ankonie (Marche). W połowie 2004 r. rząd podjął decyzję o przeprowadzeniu restrukturyzacji sił zbrojnych, przy czym za priorytetowe uznano uczynienie armii w pełni zawodową, ustalając jej liczebność na poziomie 190 tys. żołnierzy. Spośród nich 112 tys. miało służyć w Wojskach Lądowych, 44 tys. w Lotnictwie, a 34 tys. w MM. Na dzień 31 grudnia 2011 r. stan MM wynosił 31 802 osoby, w tym 4523 oficerów, 13 086 podoficerów i 14 193 marynarzy. Udział kobiet w tej liczbie kształtuje się na poziomie 4%. Głównymi zadaniami MM jest zapewnienie ochrony żywotnych interesów państwa przed każdym rodzajem agresji, ochronę morskich szlaków komunikacyjnych na wodach uznawanych za strategiczne dla Włoch (od Atlantyku do Morza Czarnego, od Zatoki Perskiej do Morza Arabskiego i Czerwonego). Dodatkowo MM odpowiada za patrolowanie i monitorowanie ruchu na wodach wyłącznej strefy ekonomicznej, prowadzenie operacji SAR oraz udzielanie pomocy ofiarom klęsk żywiołowych na własnym terytorium, jak i w krajach ościennych.
W 2011 r. budżet MM wynosił 2818,2 mln euro, co stanowiło 17% budżetu Ministerstwa Obrony (był on o niemal 300 mln wyższy niż w 2010 r.). Różnicę widać także w rozdysponowaniu tych środków, tzn. 60% z tej kwoty przeznaczono na zasoby ludzkie (w 2010 r. 62%), 28% na inwestycje (w 2010 r. 30%), podczas gdy zaledwie 12% na operacje bieżące i obsługę (w 2010 r. 8%). Widać zatem niewielkie zmiany mające na celu przekierowanie funduszy z zasobów ludzkich na operacje morskie. Warto w tym miejscu wspomnieć, że optymalny schemat finansowania powinien wyglądać następująco: 50%, 25%, 25%.
Pełna wersja artykułu w magazynie MSiO 1/2013